böbrek taşı

Böbrek Taşı

Böbrek taşları (böbrek taşı, nefrolitiyazis veya ürolitiyazis olarak da isimlendirilir), böbreklerinizin içerisinde oluşan mineral ve tuzlardan oluşan sert parçacıklardır.

Böbrek taşlarının düşmesi fazlasıyla ağrılı olabilmektedir, fakat taşlar erken fark edilirse çoğunlukla kalıcı bir hasara sebep olmamaktadır. Durumunuza göre, böbrek taşını düşürmek için ağrı kesici içmekten ve bol su içmekten başka bir şeye ihtiyacınız bulunmayabilir. Diğer durumlarda – örneğin, taşlar idrar yolunda takılırsa, idrar enfeksiyonu ile ilişkilendirilirse veya komplikasyonlara sebep olursa ameliyat gerekebilmektedir.

Tekrar böbrek taşı gelişme riskiniz fazlaysa, doktorunuz tekrarlayan böbrek taşı riskini en aza indirmek için önleyici tedavi sunabilir.

böbrek taşı

Semptomlar

Böbrek taşı çoğunlukla böbreğinizde gezen veya üreterlerinize – böbrekleri ve mesaneyi birbirine bağlayan borulara geçene kadar belirtilere ve semptomlara sebep olmaz. Üreterlere sıkışırsa, idrar akışını bozabilir ve böbreğin şişmesine ve üreterin kasılmasına sebep olarak çok ağrılı olabilir. Bu noktada, şu belirti ve semptomları hissedebilirsiniz:

  • Kaburgaların altında yan ve sırtta şiddetli, keskin ağrı
  • Alt karın bölgesine ve kasıklara yayılan ağrı
  • Dalgalar halinde gelen ve yoğunlukta dalgalanan ağrı
  • İdrar yaparken ağrı veya yanma hissi

Diğer belirti ve semptomlar şunları içerebilir:

  • Pembe, kırmızı veya kahverengi idrar
  • Bulanık veya kötü kokulu idrar
  • Sürekli idrara çıkma, normalden daha sık idrara çıkma veya az miktarda idrar yapma ihtiyacı
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Enfeksiyon varsa ateş ve titreme

Böbrek taşının sebep olduğu ağrı şiddeti, taş idrar yolunuzdan geçerken farklılıklar gösterebilir. Örneğin farklı bir yere kayma veya yoğunluğun artması gibi.

Ne Zaman Bir Doktora Görünmeli

Sizi endişelendiren herhangi bir belirti ve semptomunuz varsa doktorunuzdan randevu alın.

Şunlarla karşılaşırsanız derhal tıbbi yardım almalısınız:

  • Hareketsiz oturamayacak veya rahat bir pozisyon bulamayacak kadar çok şiddetli ağrı
  • Bulantı ve kusmanın eşlik ettiği ağrı
  • Ateş ve titreme eşliğinde ağrı
  • İdrarda kan
  • İdrarı geçme zorluğu

Nedenleri

Böbrek taşlarının çoğunlukla kesin ve tek bir sebebi bulunmamaktadır , fakat birkaç faktör riskinizi çoğaltabilir.

Böbrek taşları, idrarınızda kalsiyum, oksalat ve ürik asit gibi kristal oluşturan maddeler, idrarınızdaki sıvının seyreltebileceğinden daha fazla içerdiğinde görülmektedir. Aynı zamanda idrarınızda kristallerin birbirine yapışmasını engelleyen maddeler eksik olabilir ve böbrek taşlarının oluşması için ideal bir ortam yaratır.

Böbrek Taşı Türleri

Sahip olduğunuz böbrek taşının türünü bilmek, sebebini bulmaznızda yardımcı olur ve daha fazla böbrek taşı alma riskinizi nasıl azaltabileceğiniz konusunda size ipuçları sunabilir. Mümkünse, böbrek taşınızı geçerseniz, analiz için doktorunuza götürebilmeniz için kurtarmaya çalışın.

Böbrek taşı türleri şunları içerir:

  • Kalsiyum taşları. Çoğu böbrek taşı, genellikle kalsiyum oksalat formundaki kalsiyum taşlarıdır. Oksalat, karaciğeriniz tarafından günlük olarak yapılan veya diyetinizden emilen bir maddedir. Bazı meyve ve sebzelerin yanı sıra fındık ve çikolata da yüksek oksalat içeriğine sahiptir.

    Diyet faktörleri, yüksek doz D vitamini, bağırsak baypas ameliyatı ve çeşitli metabolik bozukluklar idrardaki kalsiyum veya oksalat konsantrasyonunu artırabilir.

    Kalsiyum taşları ayrıca kalsiyum fosfat şeklinde de oluşabilir. Bu tip taş, renal tübüler asidoz gibi metabolik durumlarda daha yaygındır. Topiramat (Topamax, Trokendi XR, Qudexy XR) gibi migren veya nöbetleri tedavi etmek için kullanılan bazı ilaçlarla da ilişkili olabilir.

  • Strüvit taşları. Struvit taşları, idrar yolu enfeksiyonuna yanıt olarak oluşur. Bu taşlar hızlı bir şekilde büyüyebilir ve oldukça büyük olabilir, bazen çok az belirti veya çok az uyarı ile.
  • Ürik asit taşları. Ürik asit taşları, kronik ishal veya emilim bozukluğu nedeniyle çok fazla sıvı kaybeden kişilerde, yüksek proteinli diyet yiyenlerde ve diyabet veya metabolik sendromu olanlarda bulunabilir. Bazı genetik faktörler de ürik asit taşı riskinizi artırabilir.
  • Sistin taşları. Bu taşlar, böbreklerin belirli bir amino asidi çok fazla salgılamasına neden olan sistinüri adı verilen kalıtsal bir bozukluğu olan kişilerde görülür.

Risk Faktörleri

Böbrek taşı geliştirme riskinizi daha da arttıran faktörler şunlardır:

  • Aile veya kişisel geçmiş. Ailenizden birinde böbrek taşı rahatsızlığı varsa, siz de taş geliştirme olasılığınız daha da artacaktır. Halihazırda bir veya daha fazla böbrek taşınız varsa, başka bir tane geliştirme riskiniz bir o kadar da artmaktadır.
  • Dehidrasyon. Her gün yeterince su içmemek böbrek taşı riskinizi çoğaltabilmektedir. Sıcak, kuru iklimlerde yaşayanlar ve çok terleyenler diğerlerinden daha yüksek risk altında görülmektedir.
  • Belirli diyetler. Protein, sodyum (tuz) ve şeker açısından zengin bir diyet yemek, bazı böbrek taşı türlerinin riskini artırabilir. Bu özellikle yüksek sodyumlu diyet için geçerlidir. Diyetinizdeki çok fazla tuz, böbreklerinizin filtrelemesi gereken kalsiyum miktarını artırır ve böbrek taşı riskinizi önemli ölçüde artırır.
  • Obezite. Yüksek vücut kitle indeksi (BMI), büyük bel ölçüsü ve kilo alımı, böbrek taşı riskinin artmasıyla bağdaştırılmıştır.
  • Sindirim hastalıkları ve cerrahi. Gastrik baypas ameliyatı, iltihaplı bağırsak hastalığı veya kronik ishal, idrarınızda taş oluşturan maddelerin miktarını daha da artırarak, kalsiyum ve su emiliminizi etkileyen sindirim sürecinde farklılıklara sebep olabilir.
  • Renal tübüler asidoz, sistinüri, hiperparatiroidizm ve devamlılık gösteren idrar yolu enfeksiyonları gibi diğer tıbbi durumlar da böbrek taşı riskinizi fazlalalştırabilir.
  • C vitamini, diyet takviyeleri, müshiller (fazla kullanıldığında), kalsiyum bazlı antiasitler ve migren veya depresyon tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar gibi takviyeler ve ilaçlar böbrek taşı gelişiminizi artırabilir.